Konular
Yazılar iki eksende haritalanır: Kur'ân'ın kendi kullandığı kavramlar ve yazının yaklaşımını adlandıran temalar.
Kavram · 23
Kur'ân'ın kendi kullandığı kelimeler — kök ve anlam incelemeleri.
- adalet8Adalet bir toplumun bağışıklık sistemidir: mizan, kıst, emanet ve yetim hakkı.
- akıl10Kuran düşünmeyi ve bilgiyi doğrulamayı yükümlülük sayar.
- Allah tasavvuru7Allah'a insani zaaflar yakıştıran anlayışı ayet ayet düzeltmek: idrak edilmezlik, koruma, ekber kavramı ve yaratma amacı.
- evren10Yaratılış ayetlerini ne bilim tefsirine ne mitolojiye teslim etmeden okumak: dağlar, günler, çift yaratım ve yaratma fiillerinin kökleri.
- gayb4Bilinmeyeni spekülasyon sahasına çevirmeye itiraz: gaybın Kuran'daki sınırı ve mistik anlatıların nereye kadar gittiğinin eleştirisi.
- günah8Tek kelimeye indirgenen geniş bir alan.
- hacc3Kuran'daki karşılığı ile bugünkü organizasyon arasındaki mesafe: kavramın kökeni, çarpıtılan anlamı ve sahadaki ölümler.
- helak7Toplumların çöküşü rastlantı değil yasa.
- iktidar10Dinin yönetme aracına dönüşmesi: ilahi seçilmişlik iddiaları, şımarmış yöneticiler, şehitliğin araçsallaştırılması ve şura tartışması.
- infak4Zekat ve sadakayla karıştırılan kavramın sınırları: yardıma muhtaç kim, yetime nasıl sahip çıkılır, pratik hangi düzende kurulur.
- ıslah5Fesadın karşısına konan düzeltici eylem: salih amel, maruf ve münker'in örtülen anlamı, tek kişinin ne yapabileceği sorusu.
- kadın5Kadın aleyhine kurulmuş hükümlerin dayandığı ayetler tek tek çözülüyor: darabe, Talak 4, Ahzab 35 ve başörtüsü meselesi.
- kıssa12Kıssaları masal değil yasa olarak okumak.
- kutsallık3Dokunulmazlık üretmek için kullanılan terimlerin gerçek anlam alanı: mukaddes, mübarek ve mutahhar üzerine üç filolojik inceleme.
- mesani3Kuran'ın ikili anlatım yapısı: aynı pasajın hem doğa hem risalet yasasını anlatması ve evrendeki çift yaratım sisteminin izleri.
- nefs3Kötülüğün deposu sayılan kavram aslında kişinin kendisi.
- ölüm8Kavramın Kuran'daki anlam kümesi ile ölünün ardından yerleşen adetler arasındaki fark: berzah, baas ve ruhlar alemi çarpıtması.
- oruç4Kültürel karnavala dönüşmüş pratiği Kuran'ın disiplinine geri götüren üç bölümlük inceleme; savm'ın filolojik zemini ve itikafın işlevi.
- resul9Elçiye ikinci bir kaynak yükleyen iddiaları çözüyoruz: itaat, örneklik, soy kutsallığı ve yeni bir uyarıcı bekleme meselesi.
- rızık6Mülkiyet, biriktirme ve ekonomik bağımlılık.
- salat7Namaz kalıbına sıkıştırılmış kavramı Kuran'ın kendi çerçevesine geri taşımak: kıyam, secde, teheccüd, Cuma ve unutturulan misak.
- tevhid6Allah ile insan arasına giren aracılar: muska, tılsım, sahte otoriteler.
- vahiy9Kuran'ın kendi kendine yeterliliği: kavramların değiştirilemezliği, metnin yazıya geçişi ve din alanındaki Kuran dışı sözlerin konumu.
Tema · 12
Yazının yaklaşımı ve iddia türü — eleştiri ekseni, yöntem, bağlam.
- din algısı9Din denince ne anlaşıldığı meselesi.
- emevi11Bir hanedanın vahyi kendi meşruiyetine dönüştürmesi: paralel otorite inşası, Arap emperyalizmi, halifelerin ilahi seçilmişlik iddiası.
- gelenek5Kuran yeter diyene yöneltilen itirazlar: geleneği yok sayıyorsun, hevana uyuyorsun, 1400 yıldır herkes mi yanıldı.
- hristiyanlık8Kilise tarihinden İslam geleneğine geçen kalıplar: kozmik peygamber dili, ruhbanlık, örtünme, vaftiz ve Luther'in sorgulaması.
- hurafe6Doğaüstü güç atfedilen inançlar: büyü, muska, mehdi beklentisi, ruhlar alemi.
- metot23Kuran'ı kendi iç bütünlüğünde okumanın kuralları: kavramların tekilliği, tertil, necm blokları, çeviri denetimi.
- mezhep9Fıkıh ekollerinin dinin yerine geçmesi: mezhepleşmenin Kuran'daki hükmü, skolastik yapıyla benzerliği ve ruhbanlaşan otorite.
- modern hayat10Kariyer kahramanlıkları, tüketim, gönüllü tutsaklık.
- psikoloji12Anlamsızlık, yılgınlık, sürü baskısı, kurtarıcı bekleyişi.
- ritüel13Abdest, kurban, mevlid, ölü yıkama, sünnet.
- tasavvuf9Tarikat ve ezoterizmin dinle karışması: keramet, mehdi beklentisi, mistik otorite ve kapalı gruplarda uygulanan zihin kontrolü.
- uydurma rivayet20Kuran'a rağmen yerleşen anlatılar.