Kuran'a göre kalp hastalıkları ve sapmaları

Kuran'ın inşa ettiği anlam dünyasında kalp idrakin, vicdanın, imanın ve şahsiyetin merkez üssü olarak konumlandırılır. İnsanın hakikatle kurduğu bağın yönetildiği bu merkez doğası gereği değişken ve dış etkilere son derece açıktır. Ayetlerde tasvir edilen hastalıklı kalp halleri insanın yaratılış gayesinden kopuş serüvenini anlatan derinlikli bir manevi patoloji haritasıdır. Şüpheden katılaşmaya, paslanmadan damgalanmaya kadar uzanan bu kavramlar kalbin işlevini yitirerek 'basiret' yeteneğini kaybetmesi sürecini ve ilahi mesaj karşısında takındığı direnç mekanizmalarını son derece isabetli psikolojik tahlillerle ortaya koyar. Kalbin bu marazi hallerini listelemeye çalışalım:

Kalpteki maraza, kalbin içindeki maraz genellikle şirk kaynaklıdır. Hastalığın teşhisi için köken tespiti önemlidir. Maraz zayıflık ve kusurlu olma halidir. 2:10
Kalpteki derin şüphe, zağy kavramı ile tanımlanır, yoldan çıkmışlık, şüpheye batarak sapmadır. 3:7
Kalpteki katılaşma, bu durum taşlaşma, acımasızlaşma ve hissizleşme olarak kasvet ile tanımlanır, dilimize de geçmiştir. 2:74
Kalpteki paslanma, kalbin bulanıklaşması, kirlenmesi ve berraklıktan uzak olması durumudur. 83:14
Kalbin damgalanması, hateme kavramı kullanılır, bu aslında kişinin kendi yaptıkları ile kalbinin üzerini örtüp hakikate kapatması durumudur. 2:7
Kalbin tereddüte düşmesi, raybe fiili ile tanımlanır, belirsizlik, şüphe ve rahatsız edici bir iç sıkıntısına düşmektir. 9:45
Kalbin samimiyetsizliği, kişinin eylemleri ile kalbinden geçenin uyuşmaması durumu, kalbin kişi tarafından prangalanması ve susuz kalmasıdır. 59:10
Kalbin inkarcı olması, bilgisizlik ve cehalet sebebi ile bağnaz inançların devam ettirilip inkara sürüklenilmesidir. 16:22
Kalbin hoşnutsuzlukla burkulması, temelinde büyüklenme ve burun kıvırma söz konusudur. Allah'ın tek başına mutlak ilah olduğunu kabullenememe hastalığıdır. 39:45
Kalplerdeki hamiyet ve cehaleti koruma güdüsü, hamiyet kavramı dilimize tahrif edilerek geçmiştir, bir kimsenin yurdunu, ulusunu ve ailesini koruma çabası ve erdemi, bu değerlere bağlılık olarak bilinir ve tamamıyla hatalıdır. Hamiyet Arapça'da bir inancı körü körüne taassup ile devam ettirmektir. 48:26
Kalplerdeki galiz, kabalık ve hoyratlıklıktır. 3:159
Kalbin oyun oyun ve eğlenceye düşmesi 21:3
Kalbin boğulması, ğamera fiili ile tanımlanır, gaflet ve dalalete tamamıyla batmış olma halidir. 23:63
Kalbin mühürlenmesi, kişinin yaptıklarındandır, kalp bu aşamada tembelleşmiştir ve kişi içine düştüğü hastalıktan kurtulmak için hiçbir çaba sarfetmez 16:108
Kalbin kabuk bağlaması, hakikati görmeye engel bir perde ile kalbin kaplanması durumu, 6:25
Kalbin kilitli olması, hakikat üzerine düşünmeme ve algıların kapalı olma halidir. 47:24
Kalbin körleşmesi, karanlıklar içinde kalarak görme yetisini kaybetmesidir. 22:46
Kalbin kibre bulaşması, tatmin edilemeyecek doymayan sürekli aç halde büyüklenme durumudur. 40:56
Göğsün sıkışması, sadr olarak tabir edilen göğüs bölgesi aslında maneviyattır, maneviyatta daralma ve sıkışmışlık halidir. 7:2
Göğsün dar gelmesi, içindeki duygu yoğunluğunun dışa vurulamaması hali. 15:97
Göğüslerdeki vesvese, insan düşünce gücünün kalbe kötü fısıltılarda bulunması 114:5
Gönlün boşalması, Musa’nın annesinin onu terketmek zorunda kalışından sonraki durumu anlatılırken kullanılır, fuadu ummi Musa farigan ifadesi neye inanıp ne düşüneceğini bilemeyip boşluğa düşme halidir, eğer Biz sözümüze güvenenlerden olması için gönlünü pekiştirmeseydik az kalsın durumu açığa vuracaktı şeklinde anlatılır. 28:10

Bu marazi hallerin her biri hakikatten kopuşun farklı bir aşamasını temsil eder ve amacımız manevi bir farkındalık oluşturmaktır. Zira hastalığın idraki şifanın ilk adımıdır, yolun sonundaki nihai hedef ise kalbi tüm bu manevi tortulardan arındırıp Rahman'ın huzuruna kalbi selim yani selamet bulmuş, pırıl pırıl bir kalp ile çıkabilme olgunluğuna erişmektir. Yolu da sadece Kuran'a sarılmaktır.

Göklerde ve yerde olanları bilir. Gizlediklerinizi de açığa vurduğunuzu da bilir. Allah, göğüslerin özünü en iyi bilendir.
Tegabun 4