Güzin Göksu
3 Şubat 2026, 12:55Tevil8.96726 dk okuma

Ahzab 35 üzerine teknik bir farklı okuma teorisi

Arapça'daki müzekker ve müennes kalıpları

Podcast olarak dinle
Makaleyi istediğin hızda dinleyebilirsin
Ahzab 35 üzerine teknik bir farklı okuma teorisi

Ahzab 35 için klasik meallerde erkekler ve kadınlar şeklinde bir kalıp yaratılır, metnin orijinalinde aslında kadın ve erkek diye ibareler geçmez, isim veya sıfatların müzekker ve müennes yani eril veya dişil çoğul biçimleri üzerinden bir anlayışla erkeklerden ve kadınlardan bahsettiği düşüncesi günümüze kadar ulaşmıştır. Peki biz bu ayeti fonksiyonel olarak filolojik tutarlılıktan çıkmadan okuyacak olursak karşımıza nasıl bir tablo çıkabilir, inceleyelim:

Önce klasik çevirisine bakalım:
Müslim erkekler ve Müslim kadınlar, Mümin erkekler ve Mümin kadınlar, adanmış erkekler ve adanmış kadınlar, sadık erkekler ve sadık kadınlar, sabreden erkekler ve sabreden kadınlar, huşulu erkekler ve huşulu kadınlar, sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlar, saim olan erkekler ve saim olan kadınlar, ırzlarını koruyan erkekler ve ırzlarını koruyan kadınlar ve Allah'ı çok zikreden erkekler ve Allah'ı çok zikreden kadınlar; Allah, onlar için bağışlanma ve büyük bir ödül hazırlamıştır.

Arapçada gramatik cinsiyet doğal cinsiyetle her zaman bire bir örtüşmez. Cansız varlıklar da eril veya dişil kalıpta gelebilir, mesela Allah'ın kendisi de erildir ama bazı isimleri dişildir. Bu durum bahsedilen şeyin her zaman erkek veya kadın olmadığına dair yapısal bir uyarı niteliğindedir.

Konu biraz teknik olduğu için Kuran içinden gramer örnekleri vermeyeceğim ama şunu söyleyebilirim ki yaptığım gözlemler Ahzab 35'i cinsiyet dışı okumamız için filolojik kapıyı bize ardına kadar açar.

Teorimiz şu şekilde,
Ayet her niteliği iki farklı işleyiş kipinde yani iki farklı kanalda tanımlıyor.

Eril kip çoğul geliyor, erilliğin fonksiyonu üzerinden okuduğumuzda niteliğin fail ve eylem yüzü yani başlatan, uygulayan, tetikleyen davranışı şeklinde okuyabiliriz.

Dişil kip de çoğul geliyor, niteliğin zemin ve süreklilik yüzü yani onu taşıyan, koruyan, istikrarlaştıran, içselleştiren, doğurganlaştıran ve iklim oluşturan düzeni olarak okuyabiliriz.

Yani ayette bahsedilen niteliktekiler aynı eylem ve erdemin iki fonksiyonel yüzünü bize anlatıyor olabilir.

Ayeti eylem ve süreklilik olarak eşleştirelim:

müslimin/müslimat: Teslimiyeti icra edenler / Teslimiyet düzenini sürdürüp ayakta tutanlar
muminin/muminat: güven ve emniyeti tesis edenler / güven ve emniyet iklimini taşıyan ve sürdürenler
kanitin/kanitat: bağlılığı pratiğe dökenler / bağlılık disiplinini istikrarlı kılanlar
sadıkin/sadikat: doğruluğu beyan edenler / doğruluğu şahitlik ve tutarlılıkla sabitleyenler
sabirin/sabirat: dayanmayı aktif biçimde sürdürüp bireysel direnenler / dayanıklılığı zihinsel ve ruhsal istikrar olarak taşıyıp aktif direnç zinciri kuranlar
haşiin/haşiat: huşuyu davranışına yansıtanlar / huşuyu iç farkındalık hali olarak sürdürüp yayanlar
mutasaddıkin/mutasaddikat: paylaşımı veren ve akıtanlar / paylaşım ağını kurup devam ettiren ve organize edenler
saimin/saimat: kendini tutmayı yani geri durup arzularına el freni çekip sınırları korumayı pratik edinenler / kendini tutmayı yani geri durup arzularına el freni çekip sınırları korumayı alışkanlık ve disiplin olarak taşıyıp çevresine de bunu gösterip öğretenler
hafizin furujahum/hafizat: mahrem sınırı fiilen koruyanlar / mahremiyet kültürünü koruyucu çerçeveye dönüştürenler
zakirin/zakirat: zikri yani Kuran'ı aktif hatırlama eylemi olarak icra edip okuyanlar / zikri yani Kuran'ı süreklilik bilinci olarak taşıyıp yayıp hatırlatanlar

Aynı erdemin iki farklı düzlemde kurulması ilişkisi Kuran bütünlüğüne de gramer yapısına da tam olarak oturmakta.

Yani ne oldu?

Kimlikliği inşa ettik İslam ve iman ile,
iç motoru ateşledik kanit, sıdk, sabr ve huşu ile
akışı tesis ettik tasadduk, frenleme, sınırlama ve hatırlama ile.

Allah, onlar için bağışlanma ve büyük bir ödül hazırlamıştır.

Onlar'dan olabilecek miyiz?

Yazıyı Paylaş
Kuran ile aydınlanmamız dileği ile.

Yorumlar

Yayınlanmaz. Yorumuna cevap gelirse haber vermek için.
0 / 5000

Yorumun gönderildikten sonra 5 dakika içinde düzenleyebilir veya silebilirsin. Sonrasında değişiklik için [email protected]'a yaz.

İlk yorumu sen yaz.

Bunları Da Okuyabilirsin
Tevil kategorisindeki diğer yazılar