Nahl 89 analizi

Biz, O Gün, her ümmet için kendi aralarından üzerlerine bir şahit getireceğiz. Seni de teslim olanlar için yol gösterici, rahmet ve haber verici olarak sana indirdiğimiz Kitap ile her şeyin açıklandığına dair bunlara şahitlik yapman için getireceğiz.
Nahl 89

Nahl 89 Kuran merkezli bakış açısına dair en güçlü metodolojik ayetlerden biridir.

Resul'ün görevi, ümmetlerin sorgulanma biçimi ve Kitab'ın bilgi otoritesi aynı sahnede güçlü bir şekilde birleştirilir.

Analiz edelim.

Her ümmet kendi içinden bir şahit ile karşılaşacaktır. Bu şahit doğrudan doğruya vahye muhatap olan Nebiler ve Resullerdir.

“Her ümmet için kendi aralarından üzerlerine bir tanık getireceğiz.”

Her toplum kendi içinden çıkan bir resul ve nebi üzerinden hesaba çekilir. Allah insanları ulaşmadıkları, duymadıkları, muhatap olmadıkları bir bilgi üzerinden hesaba çekmeyecektir. Tanıklık vahyin alıcıları ve dağıtıcıları olan Nebiler eliyle topluma ulaştırılmış olmasıdır.

Hesap rivayet yığınları, mezhep kabulleri, sonraki kuşakların inşa ettiği dini kültürler üzerinden olmayacaktır, Allah'ın gönderdiği açık mesaj üzerinden gerçekleştirilecektir.

Muhammed Resul de kendi muhataplarına tanık olarak getirilir, tıpkı diğer tüm resullerin getirileceği gibi.

“Ve seni de bunlara karşı tanık olarak getireceğiz.”

Bunlar diye işaret edilen kitle Resul'ün mesajı ilettiği kitlelerdir. Yani Resul kıyamet sahnesinde ona tabi olanların vahiy ile hareket edip etmediklerine tanıklık edecektir.

Resul acaba:
“Ben onlara benden sonra yazılacak hadis külliyatlarını, mezhepleri, fıkıh sistemlerini, kelam ekollerini bıraktım.”

mı diyecektir yoksa Kuran'ı bıraktım mı?

Ayetin devamı hemen tanıklığın hangi zemin üzerinden kurulacağını açıklar:

“sana indirdiğimiz Kitap ile her şeyin açıklandığına dair”

Yani Resul'ün tanıklığının merkezinde kendi kişisel biyografisi, kültürel uygulamaları veya sonradan ona nispet edilen rivayetler de olmayacak, sadece ve sadece kendisine indirilen Kitap olacaktır.

“Kitab'ı sana her şey için açıklama olarak indirdik.”

Buradaki kritik ifade:
tibyanen likulli şey'in ifadesidir.

Tibyan beyan kökünden gelir, kapalı olanı ortaya çıkaran, belirsizliği gideren, hakikati görünür kılan açıklama demektir. Kuran'ın kendisi beyandır. Bu ifade Kuran'ın dini rehberlik alanında eksik, tamamlanmaya muhtaç, dış kaynaklarla zorunlu olarak desteklenmesi gereken bir metin olmadığını net bir biçimde ispatlar.

Buradaki her şey ifadesi, elbette fizik, kimya, mühendislik, mutfak tarifi veya teknik ansiklopedi alanını kapsamaz. Sadece hakikat alanını kapsar. Bağlam tevhidi sorumluluk, din dairesi, hidayet, rahmet, müjde ve hesap günüdür.

İnsanın Allah karşısındaki sorumluluğu, hidayeti, kurtuluş yolu, ahlaki ve toplumsal yükümlülüğü, iman ve teslimiyet zemini Kitap ile açıklanmıştır.

Din adına bağlayıcı olan tek şey Allah'ın indirdiği Kitap'tır. Kitab'ın açıklamadığı bir şeyi dinin zorunlu unsuru haline getirmek ayetin kurduğu otorite düzenini bozmaya teşebbüs etmektir.

Ayet Resul'ü Kuran'ın önüne koymaz. Resul'ün tanıklığını Kuran'ın inişiyle beraber açıklar.

Yani sıralama şudur:
- Resul tanıktır.
- Tanıklığın dayanağı vahiydir.
- Vahyin somut zemini Kitap'tır.
- Kitap hidayet, kılavuz, rahmet ve müjdedir.
- Muhataplar ise müslimler yani teslim olanlardır.

Bu yapı çok önemlidir. Çünkü gelenekçi din algısında çoğu zaman şöyle bir tersine çevirme yapılır:
- Önce rivayetler merkeze alınır.
- Kitap rivayetler olmadan anlaşılamaz denilir.
- Sonra Resul'ün görevi rivayetler üzerinden tanımlanır.
- Sonra Kitap, bu rivayetlerin onaylatıldığı, hükümlerinin iptal edildiği, anlaşılamaz denilen ikincil bir metne dönüştürülür ve ortadan kaldırılır.

Nahl 89 ise bunun tam tersini kurar:

- Kitap merkezdir.
- Resul Kuran'ın tanığı ve taşıyıcısıdır.
- Hidayet Kitap ile verilir.
- Rahmet Kitap ile açılır.
- Müjde Kitap ile bildirilir.

Kitap her şeyi açıklıyor ifadesi dış otorite ihtiyacını tamamıyla iptal eder.

Resul'ün en temel görevi Kuran'a davettir. Sahte belgeler uydurarak Kitap dışında paralel bir din kurup Resul'e iftira atan herkes Nahl 89'daki sahnede hesap verecektir.