Allah tasavvurunu geliştirme disiplini

Kuran'da bildirilen bir haberi merkeze alarak Allah’ın zatını onun tanımladığı kavramlarla anlama çalışması yapabilir miyiz? Kuran'ın verdiği bilgiye göre Allah tasavvurunu oturtmada sorunlar yaşanıyor, bu sorunu nasıl aşabiliriz?

Haber ayetleri şudur:
Allah'ı hakkıyla ölçüp biçip takdir edemediler.
Zümer 67
Enam 91
Hacc 74

Evet, Kuran’ın öğrettiği kavramlar aracılığıyla Allah tasavvurunu kalibre etme ve düşünce düzeltme metodu geliştirebiliriz.

...O’nun benzeri hiçbir şey yoktur...
Şura 11

...O’na denk olan yoktur...
İhlas 4

Çalışma alanımız Allah'ın kendini tanıttığı kavramlar, onların Kuran'daki bağlamları ve bu kavramların zihnimizde doğurduğu düşünceler olacak.

Ne yapabiliriz?

Dilsel ve metinsel tahlil ile başlayalım, haftada 30 dakika:

Mesela Samet ismini seçelim ve örnek çalışalım:

Kökünü bulmakla başlayalım, S̀MD yönelmek/başvurmak, katı, boşluksuz, sağlam, ihtiyaçların toplandığı yüce merci gibi anlamlara ulaştık.

Kavram sınırlarını tespit edelim, es-Samed fiziksel katılık anlatmaz, mekan veya zamanla sınırlı bir varlık tasviri de değildir. Bir tür toplama mercii ama neyi topluyor?

Herkesin ihtiyaç anında yöneldiği mutlak merci, kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan. Bu anlam başvuru odağı ve bağımlılıkların tek merkeze bağlanması demek oluyor. Yani bağımlı ve muhtaçların dileklerini topluyor, yani insanoğlunun.

Tasavvur Kalibrasyonu yapalım.

es-Samed, başvurunun tek merci oluşunu bildirir, kuşatıcı bilgi ile donanmış olan bu varlık tüm ihtiyaçları karşılarken kendisi ihtiyaçsızdır. Tek mercii olarak bağımlılıkları doğru yere bağlar.

Sonraki aşamalarda da birlikte okumalar yapabiliriz:

Samed-Ganiyy 35:15: O ihtiyaçsız, biz muhtaç olanlarız.
Samed-Kayyum 2:255: O kainatı ayakta tutar, başvuru odağı devam eder.
Samed-Ahad 112:1: Tek ve benzersiz mercidir, bölünmüş veya görece bir parçalanma bile yok.

Seçilen tek isim için kök morfoloji ve anlam alanını tespit etme, Kuran’daki kullanımları ve bağlamları tarama, kavram neyi gösterir, neyi dışlar soruları ile de kapsam ve sınır notu çıkardıktan sonra finalde düşünce deneyi yaparak kavramı kafamızda tam oturtma pratiği yapabiliriz.

Haftada 1 seans, 1 kavramı oturtma çalışması ile yılda 52 kavramı tamamlayabiliriz, böylece Allah tasavvuru kafamızda tam olarak netleşir. Hafta boyu sadece seçtiğimiz kavrama yoğunlaşacağız.

Şimdi şu kavramlarla başlayalım mı?
- Rahman
- Rabb
- Gafur
- Rahim