Dinde sahte otoriteler ve Kuran'a dönüş çağrısı

Pek çok yanlış çevirilere maruz kalan bu ayet kitap ehlini ortak bir dile davet ederken ortaya 3 temel prensip koyar:

1. Allahtan başkasına kulluk etmeme

2. Allahın egemen otoritesi ve karar vericiliğinde ortaklar edinmeme

3. İnsanlar arasından bir yaratıcıya ihtiyaç duyduğu halde düşük seviyedeki hiçbir şeye gücü yetmeyen başka insanları Rabb’ler edinmeme.

Bu 3 prensip müslimliğin de aynı zamanda koşulları.

Allah’ın nitelikleri, güçleri ve yetkilerini bir başkasına izafe etmek şirktir. “Şu kişinin dediği de dindir” demek Allah’a ortak koşmaktır.

Asrın şirk hastalığı dinde Allah’ın yanı sıra otoriteler kabul etmek ve dini onun bunun ahkamıyla yaşamak ve yürütmektir.

Dindeki sahte putları temizlemeden bu işin içinden çıkmak mümkün değildir.

Kurtuluş ise Kuran'a sımsıkı sarılmaktır.

Bu ayet Kuran'ın başka ayetlerde vurguladığı hüküm yalnız Allah'ındır ilkesine de doğrudan bağlanır. Çünkü şirk sadece taşlara, putlara veya sembollere yönelmekle ortaya çıkmaz, Allah’ın hüküm koyma yetkisini insanlara, sınıflara, geleneklere ve dini kurumlara devretmekle de ortaya çıkar. Tevbe 31'de din adamlarını ve ruhbanlarını Rabb'ler edinme eleştirisi tam da bu zeminde okunmalıdır. İnsanlar Allah'ın belirlediği sınırların yerine ruhbanların helal-haram düzenini koydukları için sapmışlardır. Bu yüzden Ali İmran 64 her çağda din adına konuşan beşeri otoritelerin Kuran'ın önüne geçirilmesine karşı evrensel bir ölçüdür.

Bu ayetin çağrısı aslında dinin merkezini yeniden kurma çağrısıdır. Ortak söz insanı Allah dışındaki bütün kutsallaştırılmış otoritelerden özgürleştiren temel ilkedir. Çünkü din Allah'ın hükmü yerine insanların yorumlarını, kurumlarını, sınıflarını ve geleneklerini mutlaklaştırdığı anda tevhid zemininden sapar. Kitap Ehli'ne yapılan bu davet, aynı zamanda Müslim olduğunu söyleyen herkese yönelmiş kalıcı bir uyarıdır: Allah'ın sözü dururken kimsenin sözü dinin üstüne çıkarılamaz.

“Bazımız bazımızı Rabb'ler edinmeyelim” ifadesi insanın insana kulluğunun en derin biçimini açığa çıkarır.

Bu yüzden Kuran'a sarılmak din adına kurulmuş sahte yetki alanlarını da dağıtmaktır. Tevhid otorite devrimidir. Hükmün, kulluğun, teslimiyetin ve nihai bağlılığın yalnızca Allah'a ait olduğunu ilan eder. Müslim olmak da bu ilanın arkasında durmaktır. İnsanların sözü en fazla Kuran'a arz edilmesi gereken bir yorumdur. Kurtuluş, yorumları vahyin üstüne çıkaran düzenlerden uzaklaşıp Allah'ın kitabını yeniden dinin ölçüsü, aklın rehberi ve kulluğun merkezi yapmaktır, yani köklere dönmek.