Fasık kavramı üzerine

Kuran kavramlarını dünyada günlük dilinde en fazla kullananlar belki de Türklerdir. Çoğu zaman bunu farketmeyiz bile. Hüküm, kalem, şemsiye, kitap, kırtasiye, teslimiyet, selam, kabir vb yüzlerce Kuran'da geçen köklerden türemiş kelimeleri konuşma ve yazı dilimizde kullanırız.

Türk Dil Kurumu işini düzgün yapmadığı için Türkçe'ye başka dillerden geçen kelimeler kök anlamları ile anlatılmaz. Bir kelimenin etimolojik bağlamını yazmak koca bir kuruma zor geldiği için kelimenin karşılığına günlük dildeki bozulmuş hali açıklama olarak yazılır. Haliyle bildiğimizi sandığımız transfer kelimelerin orijinal dillerindeki anlamları da aslında çok farklıdır.

Fasık kavramını duymuşuzdur, TDK buna günah işleyen kimse der. Günah nedir ona da değinmez. Geniş bir kümede boşluğa atılmış bir tanımlamadır Aslında bu kelimenin dilimize transfer edilmiş en ilginç formu fıskıyedir. Çoğu kişi fışkırma ile karıştırır. Suyun fışkırarak çıkmasından dolayı fıskıye dendiği düşünülür ama yanlış bir kanıdır. Kavramın kökenine doğru inelim:

FSG فسق kökü olgunlaşan bir hurmanın kendi kabuğundan dışarı fırlayıp çıkması ve dışarıya taşınca da bozulmaya başlamasını kökeninde barındırır. Yani kök iki anlamı tek potada birleştirir. Korunmuş olan kabından dışarı çıkmak temel anlamdır, soyut kullanımlarda ise dışına çıkanın bozunuma uğraması fikri anlam oluşum hikayesinde korunur. Hurma kabuğunun içindeyken korunur, güvendedir ve olması gereken yerdedir. Kabuğun dışına çıktığında ise artık dış etkenlere açık hale gelir, bozulmaya ve kirlenmeye başlar.

Kök anlam sabitini şu şekilde tanımlayabiliriz, bir şeyin veya kimsenin kendisini koruyan ve sınırlayan doğal çevresinden veya hudutlarından dışarı çıkmasıdır.

Fasık ise bu hudutları aşıp sınır tanımaz olan kişi anlamına bürünür.

Kehf 50'de kavram incelikli bir şekilde kullanılır, İblis'in itaatsizliği anlatılırken Böylece Rabb'inin sözünden dışarı çıktı ifadesi kullanılır. Fesega formunda geçer. Yani fasıklık aslında iblis'in bir özelliğidir.

Haşr 19'da ise
Allah'ı unutan, böylece Allah'ın da onlara kendi nefslerini unutturduğu kimseler gibi olmayın! İşte onlar fasıklardır.

Kuran burada fısk ile hem Allah'ı hem de doğal sonucu olarak kendini unutmak arasında doğrudan bir bağ kurar. Kendi öz kabuğunu yani fıtratının gereği olan egemen yaratıcı kudret ile bağını terk eden insan aslında kendi benliğini de kaybeder. Böylece kabuğundan çıkmış olur.

Öyleyse fasık:
- İtaat zırhını bilerek terk eden,
- Allah'tan koparak kendi özüne yabancılaşan
- Sınırları aştığı için kötüden tarafa bozulmaya uğrayan

kişidir. Bu tip kişilerin kural ve sınır tanımaz olmaları da doğal durumlarıdır.

Bir müslüman fasık olabilir mi? Olabilir.

Fıskıye'ye dönecek olursak :) Suyun hapsedildiği borudan veya haznesinden dışarıya doğru fırlayarak çıkmasıdır. Kelime Arapça kökenlidir. Fışkiye diye okunmaz :)