İkra kavramının semantik derinliği

Kuran'ın ilk emri olan ikra genelde sadece oku olarak çevrilir. Fakat kavramın anlamı metne göz gezdirmekten ibaret bir okuma yönteminin ötesine geçer.

Kökü G̈RE kılcal kök içerisinde üç semantik dal barındırır,

- Okumak: Okunan metni araştırarak okumak.
- Sesli okumak ve ilan ederek dağıtmak: Derlenmiş metni aynı bir basın bülteni okuma gibi yüksek sesle okuyarak nakletmek.
- Toplamak ve derlemek: Harfleri, kelimeleri, bilgiyi bir araya getirmek, bu yolla bütünü kurmak, biriktirip yığmak.

Kuran kelimesi bu kökten gelir, derlenip toplanıp bir araya getirilerek okunup ilan edilen anlamındadır.

Günümüze ikra kavramını şöyle tanımlayabiliriz: Bilgiyi araştırarak derleyip anlamlı bütünler haline getiren ve doğru kanallarla duyurup yayıp ilan eden bir tebliğ eylemi.

Derle > Duyur > Tebliğ et
formülasyonu oku kavramının dökümüdür.

Bakara 228’de ise farklı bir şekilde karşımıza çıkar.

Kadınların hayız ve tuhr döngüsünde iki halin buluştuğu sınır anlamındadır.

Kavramın anlamı toplanma ve boşalma dinamiğine yani kanın rahimde toplanması ve ardından boşalması döngüsüne götürür. Dolayısıyla kelime, döngünün kritik dönemeç noktasını vurgular. ‘Kuruin’ olarak kullanılan kavram bize ilginç bir kapı açacaktır, çünkü Kuran kendi kendini tefsir etmektedir,

Toplanıp boşalma yani aktarılma, dışa vurmayı vurgularken bunun döngüsel olması da sürekliliğine dikkat çeker.

Bu mükemmel Kuran içi tefsir, Kuran okumanın metodunu bize açıklamış olur, içerisinde aktarım ve dışavurum olmayan bir okuma eylemi ikra emrini yerine getiremez.

İkra emrinin salt zihinsel veya sessiz bir eylem olmadığı, dışa dönük bir yayın ve ilan eylemi olduğu Araf suresi 204. ayette açıkça görülür: "Kuran okunduğu zaman hemen onu dinleyin ve susun ki merhamet olunasınız." Ayette geçen kuri'e ifadesi, okumanın sessizce kitabın içindeki kelimere bakmak olmadığı, başkaları tarafından işitilecek, dikkati toplayacak ve susup dinlemeyi icap ettirecek bir sesli beyan ve tebliğ faaliyeti olduğunu anlatı. Yani ikra derlenen bilgiyi yayılımını artırarak toplumun geneline ulaştırmaktır.

Derleme ve duyurma eylemi olan ikra'nın nasıl bir kaliteyle ve dizilimle yapılması gerektiği Müzzemmil suresi 4. ayette tertil kavramıyla çerçevelenir: "Kuran'ı tertil üzere oku." Mademki G̈RE kökü harfleri, kelimeleri ve anlamları toplamaktır, tertil de bu veri yığını içerisinde bilginin gelişi güzel dağılmasını önlemek için muhatabın aklında yer edecek, sebep-sonuç ilişkileri kurulacak mimari bir düzenle aktarılmasıdır.

Toplanma ve boşalma, dışa vurma döngüsünün Kuran'daki tebliğ ahlakına yansıması, bilginin tekelde tutulmaması emriyle de pekişir. Ali İmran 187. ayette "Onu insanlara mutlaka açıklayacaksınız ve onu gizlemeyeceksiniz" buyrulur. Zihinde toplanan ilahi ilke, dışa vurulmadığı yani kuruin döngüsünü tamamlamadığı ve topluma ilan edilmediği sürece vahyin amacına ulaşması engellenmiş olur. İkra bilgiyi alıp cemiyetin damarlarına pompalayan aktif bir elçinin eylemi olmalıdır. Elçinin bu sistemi günümüzde marufu emreden zümrelere tevdi edilmiştir.