Kuran'a göre dünya nedir?

Dünya kelimesi dilimize arapça'dan geçmiştir ama kökleri semitik dillere ve akadça'ya kadar uzanır. Kuran doğrudan doğruya dünya kavramını kullanır. Peki köküne indiğimizde bize neler anlatır? Keşfetmeye çalışalım.

Dil varlığın evidir ve Kuran'da kullanılan kelimeler o varlığın mimari planlarıdır. Geleneksel tefsir ve meallerde genellikle geçiştirilen dünya kavramı aslında filolojik bir dizi yanlış okumanın kurbanı olmuştur. Coğrafi bir mekanın yanı sıra ontolojik bir konumlanma biçimi ve bir tür erişim modu şeklinde çalışır. Hakka suresi 23. ayetteki meyve dolu dalın aşağı sarkması / yani dunuv etmesi imgesinden yola çıkarak bu alemin mekansal bir yer olmasının ötesinde kalitesi düşürülmüş, ele geçirilmesi kolaylaştırılmış ve alçaltılmış bir statü olup olmadığına dair bir yolculuğa çıkacağız. Dünya, hakikatin edna yani en düşük frekansı olabilir mi? Biz bu yüzden mi hakikati algılamakta zorlanıyoruz? Kelimenin morfolojik akrabalarını da inceleyerek Kuran'ın dikey mimari modelini anlamaya çalışacağız.

Bu kez arapça'nın biraz gerisine de gideceğiz. Çünkü kavram katmanlı.

Semitik dillerin en derin katmanlarında kök olarak karşımıza çıkan DNVد ن وAlçalma, yakınlık ses grubu bir tür işaret fonksiyonu görür. Aramice'deki Den yani 'bu' şeklindeki işaret kullanımı nesneye olan mesafenin sıfırlandığını ve yakınlığını gösterir. Ancak Arapça'nın zengin kök mimarisi bu yakınlık imgesinin algısını fiziksel bir aşağılık ile birleştirir.

DNVد ن وAlçalma, yakınlık bir nesnenin yüksekten aşağıya doğru meylederek öznenin zahmetsizce ulaşabileceği alana doğru alçaltılmasıdır.

Bu tanım dünya'nın neden ahiret'in zıttı olduğuna dair de fikir verir. Ahiret ötelenmiş yani tehir edilmiş ve bedel gerektiren bir süreçtir. Dünya ise peşin, hazır ve sarkmış olandır. İnsan doğasındaki acelecilik bizi yukardakine tırmanmak yerine sarkana uzanmaya iter. Peki bedel gerektiren süreçteki bedel yani ödememiz gereken borç nedir? Burda karşımıza muhteşem bir akraba kelime çıkacak: Din. Din kelimesi kökü dünya kelimesi kökü ile morfolojik bir benzeşme içerir.

Dünya kavramının sistemdeki en kritik tamamlayıcısı DYNد ي نBorç, hesap köküdür. Din kelimesi bu kökten türer. Her ne kadar klasik sözlükler bu iki kökü ayırsa da, Dal ve Nun yani D ve N çekirdeğindeki hakimiyet altına girme ve boyun eğme manası semitik dillerde ortaktır.

Dünya peşin olanı, hemen ele geçeni ve yakın vadeyi temsil eder. Din kökünden türeyen Deyn ise ertelenmiş olanı, vadeli olanı ve gelecekte ödenecek bedeli anlatır.

İnsanın temel yanılgısı dünya'yı yani peşin lezzeti alıp din'i yani borcu ve hesabı unutmasıdır.

Fatiha suresindeki maliki yevmi'd din ifadedesi genellikle din günü olarak hatalı çevrilir ama Allah'ın kelimeleri bize ışık tutar, kök semantiği açısından borçların vadesinin dolduğu gün demektir. Dünya hayatı bir kredi kullanımıdır, din günü ise o kredinin tahsilat günüdür.

Morfolojik akraba kavramlardan bir başkası Kuran okuyanların zihninde min dunillah olarak söylediğimizde hemen canlanacak olan bir kullanımdır.

Dünya kelimesinin kavramsal çerçevesini çizen en güçlü kullanımlardan biri olan ve ikinci akraba kökümüz DVN köküdür, klasik çevirilerde Allah'tan başka şeklinde çevrilir fakat anlam çok daha derindir ve çeviri hatalıdır.

Bir şeyin astı ve berisi anlamına gelen bu edat aslında dünya'nın hiyerarşik konumunu sabitler. Dünya hakikatin dunu'nda kalan alçaltılmış bir egemenlik alanıdır. Asıl değildir, aslın düşük versiyonudur ve min dunillah olan herkes ve her şey bu alt kategorinin üyesidir. Dünyanın en büyük kralları, melikleri ve imparatorları Allah'ın yetki ve egemenliğine kıyasla dunillah'tır. Bunu askeriyedeki ast-üst ilişkisine uyarlayabiliriz daha rahat anlamamız için. Peki Allah'ın metaforik konumu neresidir? Arş'tır, öyleyse Arş yükseltilmiş, dünya ise alçaltılmış konumdur. Bu da zihnimizde yeni kapılar açacaktır.

Frank Herbert'in dünyaca ünlü bilimkurgu serisi Dune adını serinin merkezinde yer alan kurgusal Arrakis gezegeninin takma adından alır :) bu bilgi de aklımızın bir köşesinde kalsın.

Üçüncü akraba kökümüz DLVد ل وSarkıtma, indirme, Necm suresinde vahyin 'inişi' anlatılırken bir sahne geçer. Allah katı ve oradan indirilenler.. Neden iniyor?

Sonra alçaltıldı ve sarktı.
Necm 8

Summe dena fe tedella kullanımı, dünya'nın konum mekanizmasını açıklıyor olabilir mi? Dünya, yüce yani aliyy olan alemlerden aşağıya doğru sarkıtılmış yani tedella etmiş bir oluşumdur. Allah'ın ipi de yani Hablullah da bizi bu alçaltılmış yerden kurtaracak olan bir yardım ipi olabilir mi? Hablullah kavramını daha önce incelemiştik.

DLVد ل وSarkıtma, indirme kökü kontrollü şekilde aşağı indiriliştir. Eğer dünya mekansal ve frekans olarak alçaltılmış yer ise o aşağıya ulaşmanın tek yolu tedella'dır yani sarkıtarak indirmek. Hakikat dünya'ya düşmez veya orada ortaya çıkmaz, oraya sarkıtılır. Vahiy bu alçak frekansa tedella ile giriş yapar. Kavram Necm 8'de DNVد ن وAlçalma, yakınlık kökü ile yani dünya kökü ile birlikte kullanılmıştır.

Dördüncü akraba kökümüz ise biraz ilginç.

Etimolojik olarak beden kelimesi yani BDN kökünü biraz farklı okuyacağız.

Bi veya be ön ekini Bismillah'tan anımsarız.

Beden kelimesi Bi-dünya kökünden türemez bu morfolojik bir gerçektir. Ancak kelimelerin anlam haritasını çıkardığımızda ortaya şaşırtıcı bir fonksiyonel ilişki ve uyum ortaya çıkar.

Beden yani bi-dünya, dünya frekansına uyumlanmış biyolojik bir arayüzdür. Dünya kapalı devre bir terraryumdur ve burada yaşayacak her canlının bir bedene ihtiyacı vardır.

BDN kökü kalınlık, irilik ve ağırlık taşıyan gövde anlamına gelir. Yapısı itibarıyla kesiftir yani yoğun.

Dünya aşağıya düşüşün ve kesifliğin alemidir ve bu alçak frekansta tutunabilmek için bedenlenmek gerekmektedir.

Eğer biz dünya kavramını bir ortam olarak kabul edersek, bu ortamda yaşayacak varlığın adı sembolik olarak bi-dünya yani dünyalı yani dünya ile kaim olan şeklinde isimlendirilebilir. Burada karşımıza semantik bir kafiye çıkar. Bu bağlamda beden dünyanın yani alçaltılmışlığın insan üzerindeki somutlaşmış halidir. Beden çürür ve dünya üzerindeki toprağa ve aşağıya karışır, çünkü ait olduğu yer edna'dır.

Dünya'da edna yani basit ve alçaltılmış olana tenezzül etmeyenler, ahirette dani'ye yani zahmetsiz ve yakın olana erişirler. Muazzam bir anlatımdır.

Dünya insanın uzanıp alabileceği ama yaklaşmaması gereken şecerenin meyvesinin sarktığı dal olabilir mi?

Kuran ile aydınlanmamız dileği ile.