Oruç Nedir? -3-

Savm konusunda artık asıl soru ile yüzleşme vakti geldi: Neyi, neden durduruyoruz? İnsanın yeme, içme, konuşma ve diğer bağımlılık akışlarının tümünü bilinçli olarak askıya alması kendi başına nihai bir hedef mi? Yoksa başka bir amaç mı var?

Genel olarak ezberletilen kodlara göre 'fakirlerin halinden anlama' gibi primitif bir amaç ortaya konulur. O halde fakir insanlar neden oruç tutuyor? diye sorulduğunda bu mantıksız cevabın aradığımız cevap olmadığını görürüz.

Savm yönteminin bizi ulaştırmak istediği nihai donanım nedir? Kuran, Yaratıcının bizden istediği bu devasa sistem güncellemesinin amacını tek bir kelimeyle özetler: Takva.

Ey İman Edenler! Sizden öncekilere yazıldığı gibi, siyam size de yazıldı. Umulur ki takva sahibi olursunuz.
Bakara 183

Öyleyse takva bizim için anahtar. Takvanın ne olduğuna ve ona nasıl ulaşılacağına geçmeden önce Kuran'daki siyam ve savm ayrımının ne anlama geldiğine bir göz atalım. Kafamızda bu iki kavramın tam oturması önemli.

Bizden öncekilere siyam yazılmış, SVM kökünden geliyor ama ne anlama geliyor, formu neden farklı? İnceleyelim.

Savm tekil olarak nedir?

Savm kavramı arapça'da fa'l vezninde yalın bir ismi masdardır. Yani eylemin bizzat kendisidir. Başlangıcı ve sonu olan, tekil, yalıtılmış, anlık veya spesifik bir tutulma ve durdurma durumunu ifade eder. Burada tekil boyut önemlidir.

Meryem 26
"Artık ye ve iç. Gözün aydın olsun! Eğer beşerlerden biri ile karşılaşırsan de ki, ben Rahman'a savm adadım, bu nedenle bugün hiçbir ins ile asla konuşmayacağım"

Ayetteki savm tamamıyla o ana özgü, belirli bir süre için alınmış tekil, durdurma ve tutulma fiilini konuşmamaya atayan bir kararıdır. Bu bir kurum veya süreç yapısı şeklinde izlenmez. Anlık ve geçici bir durdurmadır.

Siyam nedir?

Fi'al veznindedir ve arapçada bu kalıp eylemin basit bir şekilde yapılışından çıkıp süreklilik yani istikrar, zorluk, meşakkat ve kurumsallık kazandığını gösterir. Kıyam, cihad ve kıtal kelimeleri de aynı formdadır. Hepsi de topluca veya karşılıklı yapılan eylemlerdir. Bu formlara bakarak siyam formunu rahatlıkça çözebiliriz.

Cehde temelde bireysel düzeyde çabalamak demektir
Cihad ise kolektif mücadeledir.

Katale bireysel olarak birini öldürmektir.
Kital ise karşılıklı vuruşma yani savaş anlamındadır.

Arapçada fi'al kalıbı müştereklik ve işteşlik formunun masdarlarından biridir. İşteşlik ise eylemin karşılıklı, iki taraf arasında bir itme çekme veya karşılıklı destek ve mücadele ile yapılması anlamına gelir. Yani günümüz dili ile kolektif bir eylemdir.

Savm bireysel bir hareketi durdurma durumu iken,
Siyam kolektif bir durdurma, kontrol ve irade sistemidir.

Bakara 183'te kutibe aleykumu 's savm demez, form siyam olarak gelir. Yani toplumun tümü muhataptır, tüm kademeler, zengin ve fakir, yönetici ve yönetilen, işçi ve patron, amir ve memur, kadın ve erkek, genç ve yaşlı, tüm kategorilerde karşılıklı siyamlaşma kuralı gelir.

Öyleyse buradan şunları anlamamız gerekir.

1. Siyam anlık bir duruş eylemi değildir. Belli bir periyod boyunca devam edecek, bir ritmi olan ve sürece yayılan bir eylemdir.
2. Kutibe yani yazıldı ve kanunlaştı kelimesiyle birleştiğinde siyam bireysel boyuttan tamamıyla çıkar, kuralları, istisnaları, kefaretleri ve toplumsal bir takvimi olan ve kolektif olarak yapılması gereken kamusal bir eyleme dönüşür.
3. Fi'al kalıbının doğası gereği kişi içeride bedenin her türlü alışkanlıklarıyla yani kendisi ile büyük bir savaş verirken dışarda da toplumun diğer bireyleri ile karşılıklı olarak takva kasını geliştirme antremanı yapacaktır.
4. Dışsal ve toplumsal işteşlik boyutunda karşılıklı akışı karşılıklı durdurarak siyamlaşmış oluruz. Nasıl mı? Toplum bitmeyen hırs ve tüketimle aşırı ısınan, zamanla yorulan ve doğru düzgün çalışmayan bir mekanizmaya döner. Karşılıklı siyam herkesin aynı anda kontağı kapatıp sistemi topluca soğutmasıdır. Biri dururken diğeri hareket ederse mekanizma nefes almış olmaz.

Burada şu örneği verebiliriz. İnsanlar tarafından kesilmesi ve doğranması gereken 500 büyük ağaç vardır ve tamamı kereste haline getirilmelidir. İki ekibe ayrılır gruplar. Hiç durmadan çalışanlar mı daha verimli olacak ve daha hızlı bitirecektir yoksa ara verip, dinlenip, bıçaklarına bakım yapıp kendilerini de hizaya çekip güçlenmeye zaman ayıranlar mı? Hiç durmadan çalışanlar asla başarılı olamaz. Dinlenmeye ve bakıma zaman ayıranlar ise zamansal olarak yavaşlamış gibi görünseler de verim olarak çok daha üst seviyeye çıkarlar ve görevi durmadan çalışanlardan çok daha önce ve hatasız tamamlarlar.

Dışsal toplumsal boyutta bir diğer konu patron'un işi azaltması ve işçinin yükünü hafifletmesidir. Tahakkümü askıya almak siyam'ın en önemli noktalarından biridir ama günümüzde uygulanmaz. Güç sahibinin, yönetilen üzerindeki bitmek bilmeyen taleplerini ve baskısını iradi olarak durdurması gerekir. Patronun işçinin mesai yükünü hafifletmesi, alacaklının borçluyu sıkıştırmayı bırakması veya yöneticinin kazanç hırsını frenlemesi gerçek siyamlaşma fırsatı doğuracaktır.

Dünyanın üretim motoru olan Çin'in her yıl Bahar Bayramı'nda fabrikaları ve lojistik ağlarını yaklaşık bir ay boyunca fiilen durdurması ensdüstriyel siyamlaşmanın bir versiyonudur. Koca bir küresel endüstri durursa mı çöker yoksa durmadan çalışırsa mı? İşçilerine nefes aldırmak ve motoru soğutmak için yılda bir kez 1 ay boyunca koca Çin endüstrisi korkmadan ve tereddüt etmeden şalteri indirir.

Peki ya müslüman ülkeler? Siyamlaşma şartından haberdar mı ve Ramazan boyunca endüstrisini durdurup işçilerinin yükünü hafifletip gerçek bir iyileşme ve rehabilitasyona fırsatı tanıyan tek bir müslüman ülke var mı?

Evet şimdi artık savm ve siyam'ın farkını anladık.
Peki amaç ne?

Amaç tam olarak takva'ya ulaşmaktır. Peki Kuran'da takva'ya ulaşmanın adımlarının nasıl çizildiğini tespit edersek bu ayarlara dönmemiz için de bir yol haritamız oluşur mu? Yani siyam'ın nasıl yapılacağının yol haritası takvanın içinde mi gizli?

Kuran takvayı ayakları yere basan, adım adım inşa edilen bir bir sistem algoritması şeklinde kurar, adım adım kurulan sistemi inceleyelim, bu sistem bize siyam'ın hem amacını hem de yöntemini gösterecek:

1. Kaynağa bağlanacağız 2:21: Rabb ile senkronize olacağız, diğer bağlarımızı keseceğiz ve ana sunucuya bağlanacağız.

Bakara 21
Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabb'inize kulluk edin ki takva sahibi olasınız.

2. Vahye açık hale geleceğiz. 2:2-5: Kuran bu ayda indirildi, antenlerimizin ayarlarını düzeltip ilahi veriyi yani Kuran'ı kendimize indirmek için portlarımızı açık tutacağız. Yani vahiy bize bir inecek! Kuran ile doğrudan doğruya muhataplık en önemli ikinci kural.

Bakara 2-5
- Bu Kitap, mutlak gerçeğin ta kendisidir. O, takva sahipleri için hidayettir.
- Onlar, gayba iman ederler, salatı ikame ederler ve verdiğimiz rızıktan infak ederler.
- Onlar, sana indirilene ve senden önce indirilmiş olanlara iman ederler. Ve onlar, ahirete de kesin olarak iman ederler.

3. Sistemin temelini göreceğiz. 2:177: Sadece pasif inanmakla kalmayacağız, salat ve infak ile prensipleri eyleme dönüştüreceğiz.

Bakara 177
Yüzünüzü doğu ve batı tarafına çevirmeniz birr değildir. Ama birr: Allah'a, ahiret gününe, meleklere, Kitaplara ve Nebilere iman etmek; malını sevdiği halde onu yakınlarına, yetimlere, yoksullara, yol oğluna, yardım isteyenlere, rikab olanlara vermek; "salatı ikame etmek, zekat yapmak," söz verdiği zaman sözünü yerine getirmek, sıkıntıda, zorlukta ve felakete uğrama durumunda sabretmektir. İşte bunlar, sadık olanlardır. Ve işte bunlar, takva sahibi olanlardır.

4. Otokontrol gücü kazanacağız. 3:133, 134, 135, 7:201: Öfke, hırs veya şehvet anında duygularını nasıl kontrol edebileceğimizi öğreneceğiz.

Ali İmran 133-134-135
- Rabb'inizin bağışlaması ve takva sahipleri için hazırlanmış, yer ile gök arası kadar geniş olan Cennet için yarışın.
- Onlar, bollukta da darlıkta da infak ederler. Öfkelerini yenerler, insanların kusurlarını bağışlarlar. Allah muhsin olanları sever.
- Ve onlar, kötü bir şey yaptıkları veya kendilerine zulmettikleri zaman, Allah'ı hatırlayıp, suçlarının bağışlanması için O'na yalvarırlar. Zaten Allah'ın dışında kim suçları bağışlayabilir ki? Onlar, yaptıkları kötülüklerde bile bile ısrar etmezler.

Araf 201
Şüphesiz takva sahipleri o kimselerdir ki kendilerine şeytandan gelen bir vesvese dokunduğunda düşünür ve gerçeği görürler.

5. Hakkaniyeti düşmanlıkta bile bırakmayacağız. 5:8: Adalet kriz anında test edilir. Düşmanına karşı bile adil olabilme iradesi etik kodların zirvesidir.

Maide 8
Ey İman Edenler! Allah için gerçeğe bağlı kalmada kararlı olun! Hakkaniyetli tanıklar olun! Bir halka olan düşmanlığınız sizi adaletsizliğe yöneltmesin. Adil olun, bu, takvalı olmaya en uygun olandır. Allah'a karşı takvalı olun. Allah, yaptığınız her şeyden haberdardır.

Bu Kuran'dan yola çıkarak oluşturduğumuz takva haritası insanın kendi doğasıyla, hayvani dürtüleriyle ve egosuyla devasa bir mücadeleye girmesi gerektiğini gösterir. Rabb ile bağ kurmak, Kuran'ı merkeze alıp öğrenip öğretmek, öfkeyi yutmak, kusurları örtmek, zorluklara göğüs germek, düşmana karşı dahi adil olmak ve malı paylaşmak.

Bunlar insanın otomatik pilotta yapabileceği şeyler değildir. Bu prensiplerin tamamı siyam'ın çalışma alanıdır ve siyam bu prensipler ışığında kolektif olarak fabrika ayarlarına dönmektir.

Bu zorlu haritayı uygulayabilmek için ihtiyacımız olan irade simülatörü siyam'dır.

Sürekli tüketen, sürekli konuşan, her uyarıcıya reaksiyon gösteren bir zihin Kuran verisini işleyemez. Bakara 185'te belirtildiği gibi Kuran'ın indiği ayda hayatın yavaşlatılması bir tesadüf değildir. Hareket halindeki bir hedefe tam isabetle veri aktarılamaz. Bedenin en temel girdileri su, gıda ve cinsellik bile iradi olarak kesilmelidir ki sistem güvenlik mod'una geçsin. Bilgisayarda ve telefonlarda güvenli moda geçmek için tuş kombinasyonları bulunur. İşte savm'daki tuş kombinasyonu da yeme-içme ve cinselliğin durdurulması ile olur. Burda biter mi? Hayır bu bir başlangıçtır bunu çok iyi anlamamız gerekir, mod'u aktive eden tuşlar bu üçüdür.

Bozulan frenleri, kontrolden çıkan iradeyi, unuttuğumuz veya daha önce hiç tanışmadığımız Kuran'ı Savm antrenmanıyla yeniden pekiştirmek ve sistemi geri yüklemek. Amacımız bu.

Peki ne olacak sonunda?

Eğer savm görevi boyunca sistemi başarıyla durdurmuş virüs taramasını yapmış ve takva haritamızı zihnimize kurmuş isek Kuran bize kurulumun tamamlandığını gösteren 3 muazzam update vaader :)

1.
Ey İman Edenler! Eğer Allah için takvalı olursanız; O, size bir Furkan verir, kötülüklerinizi örter ve sizi bağışlar. Allah, Büyük Fazl Sahibidir.
Enfal 29

Furkan yani ayrım gücü. Yoğun Kuran çalışması ve Kuran'a dönüş mesaisi ile zihnimizde artık gri alanlar kalmaz. Karşılaştığınız bir olayın, niyetin veya bilginin hakk mı yoksa batıl mı olduğunu siyah iplikle beyaz ipliği ayırır gibi saniyeler içinde tespit eden yüksek çözünürlüklü bir bilişsel kabiliyet kazanırız.

2.
"Yoksa sen Yusuf musun?" dediler. "Ben Yusuf'um, bu da kardeşim." dedi. "Doğrusu, Allah bizi nimetlendirdi. Çünkü kim takvalı olur ve sabrederse, o zaman Allah, kesinlikle iyilerin yaptığını karşılıksız bırakmaz."
Yusuf 90

Ve Allah, ona ummadığı yerden rızık verir. Kim Allah'a tevekkül ederse, O, ona yeter. Kuşkusuz Allah, buyruğunu yerine getirir. Allah, her şey için bir ölçü belirlemiştir.
Talak 3

Kim takvalı olursa Allah ona bir çıkış yolu açar ve onu ummadığı yerden rızıklandırır. Dürtüleriyle hareket eden insan kendi kendini çıkmaz sokaklara sokar. Takvalı irade ise savm antremanı ile artık kriz anında ne yapabileceğini biliyordur, en imkansız görünen durumlarda bile ilahi bir tahliye kapısı mukakkak açılır ve takva sahipleri hesaplanamayan yönlerden rızıklandırılır.

3.
Kim takvalı olursa, Allah onun işini kolaylaştırır. İç çatışmalar ve dürtüsel savaşlar biter. Sistem Allah'ın yasalarıyla senkronize olduğu için hayatın sürtünme katsayısı düşer her şey bir su gibi yatağını bulup kolayca akmaya başlar.

Siyam topluca bir Kuran'a dönme, rehabilitasyon ve sonucunda da ödüllendirilme projesidir.

Serinin 4. ve son bölümünde modern dünyada 'nelerden savm edeceğimizi' irdelemeye çalışacağız.

Savm bir format atmadır.

Eğer icra ettiğimiz savm bizi bu takva donanımına ulaştırmıyorsa, iftar saatini beklediğimiz bir açlık grevinden öteye geçemiyorsak, gün içinde yemediğimizden fazla akşama tıka basa yiyip şişiyorsak, Kuran'dan habersizsek, Rabb ile bağ kurmadıysak, günlük akışımızda yemek saatleri dışında hiçbir şey değişmedi ise ve vahiy bize inmedi ise boşuna aç kalmışız demektir.

Zincirlerimizden kurtulmamız için iradesi çelikleşmiş ve bilinci Kuran ile güncellenmiş, update edilmiş bir benliğe kavuşmamız gerekir. Güç yetirebilecek miyiz?