Sünnet nedir?

Sünnet kavramı günümüzde en fazla tahrifata uğratılmış ve anlamı bağlamından koparılmış kelimelerden biridir. Resul'ün söz ve fiilleri olarak çevrilir fakat tamamen hatalıdır. Kavramı Kuran'a göre inceleyelim.

Sünnet kavramı ve türev kelimeleri Kuran'da geçer.

kökü س ن ن SNN, iz bırakmak, yol belirlemek, kanun koymak ve süreklilik kazanmış yöntemler kök anlam sabitine dayanır.

Sorun şudur ki Kuran’da sünnet, hiçbir zaman Nebi veya Resullerin uygulamaları olarak geçmez, Allah’ın evren, toplum ve tarih üzerindeki değişmeyen yasası, işleyiş biçimi olmak ile birlikte indirdiği tüm hükümler ve yasaların bütünüdür. Sünnetullah ifadesi iki yönlü çalışır, birincisi Allah’ın evren yasaları ve kozmik kanunları gibi değişmez ilahi ilkeleri ifade eder, ikincisi ise toplumları uyarmak için gönderdiği vahyin kapsamındaki tüm hüküm ve yasalardır.

Hadis ve rivayet geleneğiyle özdeşleştirilir, Resul sünneti dinin ikinci kaynağıdır şeklinde Kuran’a paralel bir otoriteye dönüştürülür. Fakat tüm Nebi ve Resuller vahye uyarlar. Kuran'da Resul'e itaat Kuran'a ve Allah'ın yasalarına itaate davettir.

Kuran’dan örnekler:

Ahzab 62
Gelmiş geçmiş olanların tamamı hakkında Allah'ın sünneti budur. Ve Allah'ın sünnetinde asla bir değişiklik bulamazsın.

Fetih 23
Bu Allah'ın öteden beri süregelen sünnetidir. Allah'ın sünnetinde asla bir değişiklik bulamazsın.

İsra 77
Senden önce de gönderdiğimiz Resul'lerimize uyguladığımız sünnetimiz budur. Bizim sünnetimizde bir değişiklik bulamazsın.

Ali İmran 137
Sizden önce de sünnetler uygulandı. Yeryüzünü dolaşın da yalanlayanların sonları nasıl oldu görün.

Kuran bağlamında tek bir sünnet vardır o da Sünnetullah'tır ve Resullerin sözleri ve fiilleri değil Allah’ın kanunlarıdır. Dolayısı ile Resul'ün sünneti de Kuran'dır.

Peki Resul sünneti nerden çıktı?

Erken Emevi döneminde devlet Kuran’ın açık hükümlerini bypass etmek için Nebi uygulaması adı altında siyasi meşruiyet üretmeye başladı. Tamamıyla politik çıkarlar çerçevesinde hicret'ten 100 yıl sonra ortaya çıktı. Abbasi döneminde ise İmam Şafii 'Sünnet vahiydir' tezini 820 yılında ölmeden hemen önce tamamladığı Risale isimli kitabında ortaya attı. Bu tarihten itibaren 'Resul sünneti haktır ve ikinci kaynaktır' fikri Abbasi devletinin resmi doktrini haline geldi. Kavramın mucidi İmam Şafiidir. Tamamıyla Kuran-dışı ve politik bir icattır, sahabe döneminde yoktur.