Kuran'da Rüşd ve Ğayy kavramları

Kuran'daki zıt anlamlı kavramlar geniş kavramlar atlasını daha kolaylıkla kavramamızı sağlayacak açılımlar sunar.

Rüşd
kökü RŞDر ش دhedefe uygun muhakeme, akli ehliyet, kararda isabet, doğru yön bulma yetisi, yönetme kapasitesi ve olgun karar verme hedefe uygun muhakeme, akli ehliyet, kararda isabet, doğru yön bulma yetisi, yönetme kapasitesi ve olgun muhakeme eksenindedir.

Türeyen kelimeler dilimize de girdiği için bir bakalım:
Reşit olgun ve basiretli kişi,
Mürşid muhakeme ile doğru yöne ulaşmayı sağlayan
Raşid doğru yolda olanlar
İrşad ise rüşd’e kılavuz olmaktır.

Kuran içi kullanımı:

Musa ona: "Sana öğretilen doğru muhakeme bilgisini (rüşd) bana da öğretmen için, sana tabi olabilir miyim?" dedi.
Kehf 66

Ğayy
kökü ĞVY sapma, hedefi şaşırma, azarak sınırı aşma ve yıkıcı yanılma eksenindedir. Anlam ağı içerisinde yol kaybı, öz ve amaç uyumsuzluğu, heva peşine düşme, ahlaki çöküntüye götüren şaşma sayılabilir.

Kuran içi kullanımı:

Sana tabi olan azgınlar (el ğavine) hariç, kullarım üzerinde hiçbir yaptırım gücün yoktur.
Hicr 42

Kuran’da rüşd ile ğayy karşıtlığı doğru yola veya hükme olgunlukla isabet ile hedefi şaşırtan zayıf muhakemeli sapma arasındaki seçim kabiliyeti ayrımını kurar.

Bakara 256’da ise iki kavram bir arada kullanılır:

Dinde zorlama yoktur. Artık, rüşd ile ğayy kesin olarak ayrılmıştır. Kim tağutu reddedip, Allah'a iman edersa, kuşkusuz ki kopması mümkün olmayan en sağlam kulba tutunmuş olur. Allah, Her Şeyi İşiten ve Her Şeyi Bilen'dir.
Bakara 256