Kuran'da Necat ve Ğark ve Helak kavramları

Kuran'daki zıt anlamlı kavramları keşfetmeye devam edelim.

Necat
kökü NCV bir şeyin tehlikeden ayrılıp güvene çıkması, kalabalıktan ayrılıp kenara çekilmesi, bedenden pisliğin ayrılıp atılması. Kök anlam yükselti, yüksekçe yer demektir, bu anlam su veya baskın düzeyinden yükseğe çıkış ve kurtuluş manasına açılır. Kalabalıktan ayrılıp kenara çekilme anlam kümesi aynı zamanda gizli konuşma alanına da kapı açar.

Anlam damarları:
- Tehlikeden sıyırıp çıkarma, sahile veya yükseğe ulaştırma.
- Kalabalıktan ayrılıp mahrem fısıltı.
- Bedenden pisliği ayırma.

Necat kurtuluştur, kökte bulunan sudan kurtulma anlamı ise Kuran'da sıkça anılan suda boğulma anlamındaki Ğaraka kavramına bizi götürür. Ğaraka ise Helak kavram kümesinin içerisindedir.

Necat kavramının Kuran içi kullanımları:

Araf 141
Hani Biz, size azapların en kötüsünü yapan; oğullarınızı öldürüp, kadınlarınızı sağ bırakan Firavun toplumundan sizi kurtarmıştık-enceynakum. Bunda, sizin için Rabb'inizden büyük bir sınav vardı.

Yunus 103
Sonra Resullerimizi ve İman Edenleri kurtarırız. İman Edenleri kurtarmak üzerimize bir haktır.

Enbiya 88
Bunun üzerine çağrısına karşılık verdik ve onu sıkıntıdan kurtardık. İşte inananları böyle kurtarırız.

Ğark
kökü ĞRK bir şeyin tamamen kaplanması, su, herhangi bir madde, iş veya duygunun üzerine kapanması çekirdek imgesinden anlamına dayanır.

Anlam damarları:
- Batma ve boğulma
- Bir dış unsur tarafından örtülerek taşıp kaplanma
- Aşırılık içine gömülme.

Ğark herhangi bir dış unsur veya ortamın özellikle de suyun özneyi tam sarıp yutması halidir. Özne fiziksel olarak içinde batar. Günaha, borca, uykuya, düşünceye, sıkıntıya batmak da o dış unsura gark olmaktır.

Ğark kavramının Kuran içi kullanımıları:

Şuara 66
Sonra da diğerlerini boğduk.

Araf 64
Derken, halkı onu yalanladı. Biz de onu ve onunla beraber gemide bulunanları kurtardık. Ayetlerimizi yalanlayanları da boğduk. Onlar gerçeği görmeyen bir kavimdi.

Helak
kökü HLK, yaratım anlamındaki ha-le-ga ile karıştırılmaması gerekir. Varlığın sönmesi veya çökmesi çekirdeğinden yayılır. Canın devamının kesilmesi, düzenin çökmesi, değerin eriyip bitmesi anlamındadır. Dilimizdeki en bilinen versiyonu 'tehlike' kelimesidir.

Anlam damarları:
- Ölüm, neslin kesilmesi, bir topluluğun dağılması.
- Bir şeyi veya kimseyi mahvederek sona erdirmek.
- Serveti veya bir değeri heba etmek, kaynakları tüketmek.

Helak kavramının Kuran içi kullanımları

Enam 6
Kendilerinden önce nice nesilleri yok ettiğimizi-ehlekna idrak etmiyorlar mı? Yeryüzünde size vermediğimiz imkanları onlara vermiştik. Üzerlerine bol bol yağmur göndermiş ve yerlerde ırmaklar akıtmıştık. İşledikleri suçları nedeniyle kendilerini yok ettik. Onlardan sonra başka nesiller meydana getirdik.

Hacc 45
Böylece zulüm yapmalarından dolayı nice kentleri yok ettik. Çatıları çökmüş, duvarları yıkılmış; sahipsiz kalmış kuyular ve görkemli saraylar vardır.

Bakara 195
Allah yolunda malınızı infak edin. Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. İyilik yapın. Kuşkusuz, Allah, iyilik yapanları sever.

Ğark Helak kümesinin bir alt başlığıdır aslında, yani helakin gerçekleşme biçimlerinden biri. Helak ise kozmik bir yok oluş olarak karşımıza çıkmaz Kuran'da, insanların kendi elleriyle ürettikleri zulüm ve fesadın kendilerine dönerek sonuçlanmasıdır, yani kişi veya toplumun kendi kendini mahvetmesidir. Karşı kutuptaki necat ise tehlikeden çekip çıkarma ve emniyete ulaştırmadır.

Batış insan kaynaklı fesat ve zulümat ile zincirleme etkilerle tetiklenerek gelişen bir süreçtir, kurtuluş ise Kuran prensiplerine sarılmakla mümkündür.