Nisyan'ın panzehiri sürdürülebilir 'zikir'dir

Nisyan ve zikir kavramlarını inceleyelim.

Nisyan
kökü NSY unutmak, gözden düşürmek, ihmal etmektir. Bazen istemsiz , bazen kasıtlı şekilde zihinsel olarak terk ve ihmal anlamındadır. Uzun süreli olursa ahlaki ve akidevi bozunuma yol açar. Bir şeyi uzun bir süre anmamaktan dolayı anılarının silinmesi, izlerinin ortadan kalkması aynı anlam kümesindedir.

Kuran içi kullanımı:

Ala 6
Sana okutacağız; bir daha unutmayacaksın;

Bu ayet muhteşem bir haber verir, Kuran ayetlerinin asla unutulmayacağını, önceki kitaplar gibi unutturulmayacağını deklare eder.

Taha 115
Ant olsun ki Biz, bundan önce Adem'e ahit verdik, ancak o unuttu. Onu azimli bulmadık.

Haşr 19
Ve sizler, Allah'ı unutan, bu yüzden Allah'ın da onlara kendi benliklerini unutturduğu kimseler gibi olmayın. İşte onlar, yoldan çıkanların/fasıkların ta kendileridir.

Secde 14
Öyleyse bu gününüzle karşılaşmayı unuttuğunuz için tadın karşılığını. Kuşkusuz Biz de sizi unuttuk. Yapmış olduklarınıza karşılık, sürekli olan azabı tadın.

Allah burdaki anlatımda müşakele sanatını kullanır. Allah'ın herhangi bir şeyi unutması sözkonusu değildir, ama onu unutanlara karşılığını 'unutarak' yani başı boş bırakıp adı anılmaya değmeyen canlılar olarak bir köşeye terketmesi ile verir.

Nisyan'ın karşıtı Zikr'dir.

Zikir
ZKR kökü hatıra getirmek, anmak, görünür kılmak ve dillendirmektir. Bilişsel bir farkındalıktır, anlam kümesi bir datayı zihne sürekli geri çağırıp onu canlı tutma fiillerini kapsar. Hatırlamak ve hatırlayarak anmak fiilin tam karşılığıdır. Tüm hatırlama çalışmaları bu kapsama girer. Anlam öğüt ve ders'e doğru açılır. Anlatma ve aktarma da zikr'dir.

Kuran'ın kendisi de aynı zaman'da Zikir olarak anılır, çünkü en önemli hatırlatıcıdır. Zikir kapsamına girenler:

1. Allah'ın kendisini tüm güçleri ile anlayıp idrak ederek yetilerini kavrayarak anmak.
2. Kuran ayetlerini sürekli tekrarlayıp çalışarak zihinde diri tutmak.
3. Evren yasaları üzerinde düşünüp Allah'ın yaratma kudretini anmak.

Kuran içi kullanımı:

Rad 28
Onlar, İman Edenler ve kalpleri Allah'ın zikri ile tatmin olanlardır. Kalpler, ancak Allah'ın zikri ile itminan olur.

Enam 90
İşte bunlar, Allah'ın hidayet ettikleridir. Onların yoluna uy. De ki: "Ben, buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum. Bu ancak, alemler için bir zikirdir."

Kehf 24
Ancak, "Allah'ın dilemesiyle yapacağım." de. Ve unuttuğun zaman Rabb'ini an. Ve "Umulur ki Rabb'im beni en doğru olanı yapmaya yöneltir." de.

Bu ayette unutma olan nisyan ve hatırlama olan zikir aynı anda anılır.

Kuran’ın kurduğu paradigmada zikir hakikati canlı tutan bilinçken, nisyan ise hakikatin görünmez hale gelerek silinmesidir. Zikir sürekli hale gelirse kimlik ve istikamet berraklaşır, nisyan kalıcılaşırsa kişi hem hakikati hem de kendi benliğini yitirir.