Uydurma hadislerin din zannedilmesi

Uydurma hadislerin en güçlü etkisi çoğu zaman açık bir yalan gibi görünmemeleridir.

Bazıları ahlaki, bazıları kültürel, bazıları da toplumsal olarak sanki makul gibi duran cümlelerden oluşur. Fakat iki ana sorun vardır, birincisi sözlerin Resul'e ait olmadığı halde ona nispet edilmesidir. Böylece sıradan bir kültürel söz bile bir anda dini otorite zırhına büründürülür. İkincisi Kuran ilkeleriyle çelişmeleridir. Kimse Kuran okumadığı için dini bu uydurma ve insanlar içinde dolaşan sözlerden ibaret zanneder. Meşhur X Files dizisinin jenerik sloganı neydi hatırlayalım: The truth is out there.

Şimdi bazı rivayetleri inceleyelim, aşağıda listelediklerim rivayet ekollerinin kendi iç metodunda %100 uydurma olarak kabul ettiği hadislerdir. Fakat hala dinin birer parçası zannedilir:

- Ümmetimin ihtilafı rahmettir.
- Vatan sevgisi imandandır.
- Cennet annelerin ayakları altındadır.
- Kadınlara danışın ve sonra dediklerinin tersini yapın.
- Ey Muhammed, sen olmasaydın felekleri yaratmazdım.
- Ashabım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız hidayete erersiniz.
- Oruçlunun uykusu ibadettir.
- Çocuğun sağ kulağına ezan, sol kulağına kamet okunursa ona ümmü sübyan zarar vermez.
- Kadının sesi avrettir.
- Kadınlarınıza yazı öğretmeyin, onları yüksek odalara yerleştirmeyin, onlara ip eğirmeyi ve Nur suresini öğretin.

Bu sözlerin ortak amacı dini bilinci Kuran'ın ana ekseninden uzaklaştırıp halkın alışkanlıklarına, korkularına ve yerleşik kabullerine bağlamaktır. Kimi zaman kadınların sesi, eğitimi ve toplumsal varlığı sınırlandırılır, kimi zaman yoksulluk, pasiflik veya itaat kutsallaştırılır, kimi zaman da vatan, mezhep, kişi kültü ya da gelenek dini bir zırhla korunur.

Hadis editörleri bir hadisi nasıl uydurur?
Önce gündelik hayatın hassas bir alanı seçilir aile, kadın, çocuk, sağlık, ölüm, hac, oruç, isim koyma ya da toplumsal düzen gibi. Sonra bu alana kısa, ezberlenebilir ve duygusal etkisi yüksek bir söz yerleştirilir. Ardından bu söz hadis etiketiyle dolaşıma sokulur ve devlet taradından desteklenir. Böylece insanlar o cümleyi sorgulanamaz bir dini hüküm gibi algılamaya başlar.

İnsanların bunları sorgulamamasının birkaç nedeni vardır. Birincisi hadis kelimesinin zihinde otomatik otorite üretmesidir. İkincisi bu sözlerin çoğunun toplumda zaten var olan bir takım kabulleri desteklemesidir. İnsan kendi alışkanlığını onaylayan sözü kolayca kutsallaştırabilir. Üçüncüsü sorgulamanın çoğu çevrede saygısızlık, itaatsizlik veya dinden çıkma gibi görülmesidir.

Uydurma rivayetler insanın düşünme biçimini de yönetir. Din alanı Kuran merkezli bilinç, sosyal adalet, cehaletle mücadele ve aktif eylemselliklen çıkarılıp sloganlara, korkulara, ritüellere, ataerkil normlara, mezhep savunusuna, pasifizme ve siyasi meşruiyet araçlarına dönüştürülür. Asıl mesele bu sözlerin toplumda nasıl bir zihin yapısı inşa ettiğidir.

Milyonlarca müslüman bu uydurmalarla uyutuldu ve hiçbiri mutlak hakk olan vahyi bilmiyor.

Ve sözde müslümanlar uykuda olduklarının bile farkında değiller.

Soru sormaya başlayıp uyanabilecek miyiz?

* Sahih kabul edilen uydurmalar ise başka bir yazının konusudur.